webmail

 

 

Nghiên cứu một số đặc điểm hay gặp trên người bệnh có đợt bùng phát cơn hen phế quản mức độ nặng

Trịnh Mạnh Hùng, Bệnh Viện Hữu Nghị Hà Nội

                                             Nguyễn Tiến Dũng, Bệnh Viện Hữu Nghị Hà Nội

TÓM TẮT

Nghiên cứu một số đặc điểm hay gặp trên người bệnh có đợt bùng phát cơn hen phế quản nặng, chúng tôi thấy: có một số yếu tố làm xuất hiện cơn HPQ nặng như: sau nhiễm khuẩn, virus, yếu tố môi trường, tiếp xúc dị nguyên…Các triệu chứng lâm sàng hay gặp: khó thở, ho, phổi nhiều ran rít - ngáy…Ngoài ra, bạch cầu ái toan trong máu và trong đờm tăng cao, PaCO2 tăng trên 45 mmHg, PaO2 giảm dưới 60 mmHg, SpO2 giảm dưới 75 mmHg, giá trị của các chỉ số: PEF, FEV1, FEV1% giảm dưới 60% và MEF thấp hơn 50%. Nghiên cứu này sẽ giúp chúng ta trong việc chẩn đoán, biện pháp ngăn chặn và điều trị người bệnh hen phế quản có hiệu quả hơn.

Từ khóa: hen phế quản nặng, triệu chứng lâm sàng.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Theo nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoài nước cho thấy, diễn biến của cơn hen phế quản (HPQ) tương đối phức tạp, thông thường dựa vào các biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng người ta có thể chia làm 4 bậc (GINA). Trong đó ở mức độ nặng, ác tính người bệnh bắt buộc phải được cấp cứu và điều trị tại các cơ sở y tế, nếu không được cứu chữa kịp thời, có thể nguy hiểm đến tính mạng. Theo phân loại của GINA 2008[5] , mức độ nặng tương đương với Bậc 4, bao gồm một số đặc điểm hay gặp như: cơn khó thở kéo dài liên tục,

Author: Trịnh Mạnh Hùng

           Nguyễn Tiến Dũng

Address: Priendship Hospital Hà nội, N0 1, Trần Khánh Dư, Hà nội.

Telephone: 0983609363

Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Người bệnh đã sử dụng các loại thuốc thông thường nhưng vẫn không cắt được cơn khó thở, không nằm được, nói và ho khó khăn, tím môi và đầu chi, có co kéo các cơ hô hấp phụ, nhịp tim và tần số thở tăng nhanh, nhiều ran rít và ran ngáy, mạch đảo…ngoài ra, các đấu hiệu cận lâm sàng cũng có nhiều biến đổi như: lưu lượng đỉnh thở ra (PEF) < 60% so với lúc ngoài cơn hoặc so với lý thuyết, độ bão hòa oxy trong máu (SpO2) < 80%, áp xuất riêng phần của oxy (PaO2) < 60 mmHg, PaCO2) > 45% mmHg…Đây là những dấu hiệu bùng phát của cơn HPQ nặng.

   Để góp phần nhận biết chính xác các dấu hiệu của đợt bùng phát (ĐBP) cơn HPQ mức độ nặng, từ đó có biện pháp cấp cứu và điều trị đạt hiệu quả tốt hơn, chúng tôi nghiên cứu đề tài này nhằm mục tiêu:

- Nghiên cứu một số đặc điểm lâm sàng hay gặp trong ĐBP cơn HPQ nặng.

- Nghiên cứu một số đặc điểm cận lâm sàng hay gặp trong ĐBP cơn HPQ nặng.

III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1-    Đối tượng nghiên cứu

* Nhóm chứng: gồm 30 người khỏe mạnh, không mắc các bệnh dị ứng và HPQ.

* Nhóm bệnh : gồm 58 người bệnh được chẩn đoán xác định có cơn HPQ nặng (GINA 2008), nằm điều trị nội trú tại Bệnh Viện Hữu Nghị năm 2008–2011.

2- Phương pháp nghiên cứu: tiến cứu và hồi cứu

- Tính tỷ lệ bạch cầu ái toan trong máu.

- Đo lưu lượng đỉnh: bằng lưu lượng đỉnh kế .

- Đo chức CNHH trên máy SPIRO – ANALYSEZ ST – 90.

- Đo khí máu động mạch.

- Sử dụng phần mền SPSS 16.0 thuật toán thống kê y học thông thường.

IV- Kết quả nghiên cứu.

1- Một số đặc điểm lâm sàng chung hay gặp trong ĐBP cơn HPQ nặng.

1.1- Giới tính

Biểu đồ 1- Sự khác nhau về giới tính

- Nam: 43 ngư­ời, chiếm tỷ lệ là 74,14% ; Nữ: 15 chiếm tỷ lệ là 25,86%. 

Sự khác nhau về giới có ý nghĩa với P<0,05. Kết quả này khác với nhận xét của một số tác giả khác[2]. Vì đây là đặc điểm của Bệnh Viện Hữu Nghị.

1.2- Một số tác nhân có thể làm xuất hiện cơn HPQ mức độ nặng

Nghiên cứu một số tác nhân có thể gây xuất hiện ĐBP cơn HPQ nặng, chúng tôi nhận thấy:

Bảng 1- Một số tác nhân làm xuất hiện ĐBP cơn HPQ nặng.

Số TT

Những tác nhân làm xuất hiện cơn hen

Số l­ượng

Tỷ lệ %

1

Nhiễm trùng đư­ờng hô hấp, Nhiễm virus

26

44,83

2

Yếu tố môi trư­ờng (khói, khí thải...)

15

25,86

3

Yếu tố khác (lạnh, thay đổi thời tiết, gắng sức)

9

15,52

4

Yếu tố dị nguyên (bụi, bọ nhà, phấn hoa...)

3

5,17

5

Không xác định được nguyên nhân

5

8,62

 

Nhận xét: Qua bảng chúng tôi nhận thấy: cơn th­ường xuất hiện sau những đợt nhiễm trùng, virus chiếm tỷ lệ 44,83% do đó việc ngăn chặn những nguyên nhân này, có thể làm giảm ĐBPcơn HPQ nặng[3].

1.3-   Những triệu chứng lâm sàng hay gặp của cơn HPQ mức độ nặng.

+ Tìm hiểu những triệu chứng cơ năng và thực thể hay gặp trên 58 BN

Bảng 2- Triệu chứng cơ năng hay gặp ĐBP cơn HPQ nặng.

Số TT

Triệu chứng cơ năng hay gặp

Số l­ượng

Tỷ lệ %

1

Khó thở: đột ngột, khó thở ra, về đêm hoặc gần sáng, dùng các thuốc thông thường mà vẫn không cắt đư­ợc cơn khó thở

58

100

2

Ho: kéo dài, có nhiều đờm trắng, dính quánh,               t thành từng sợi dài, có chấm trắng hình hạt trai

43

74,14

3

Tức ngực : cảm giác nghẹn và thắt ngực

38

65,52

4

Lo lắng, hồi hộp, sợ hãi, hoảng hốt…

35

60,34

5

Ngứa họng, ngứa mũi, hắt hơi từng tràng dài

30

51,72

 Nhận xét: triệu chứng cơ năng hay gặp của ĐBP cơn HPQ nặng là: khó thở (100%), tiếp đến là ho (74,14%, tức ngực (65,52%)...Nhận xét này phù hợp với nhiều nghiên cứu trước đây khi thông báo về triệu chứng cơ năng hay gặp trên người bệnh có ĐBP cơn HPQ nặng.[3][4].

Bảng 3- Triệu chứng thực thể hay gặp của ĐBP cơn HPQ nặng.    

Số TT

Triệu chứng thực thể hay gặp

Số lư­ợng

Tỷ lệ %

1

Nghe phổi: nhiều ran rít và ran ngáy, rì rào phế nang giảm, hoặc phổi im nặng

58

100

2

Tần số thở: . 30 lần / phút

46

79,32

3

Tím môi và đầu chi  

43

74,14

4

Nhịp tim: > 120 lần / phút

37

63,79

5

Co kéo các cơ hô hấp phụ

26

44,83

6

Khó nói hoặc nói ngắt quãng

18

31,03

7

Mạch đảo

3

5,17

Nhận xét: Qua bảng ta thấy những dấu hiệu lâm sàng hay gặp của cơn hen mức độ nặng hoặc ác tính, trư­ớc những ng­ười bệnh này, cần có thái độ xử lý hợp lý, tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra [2][3].

2- Một số dấu hiệu cận lâm sàng hay gặp của ĐBP cơn HPQ nặng.    

2.1- Tỷ lệ % bạch cấu ái toan (BCAT) trong máu và trong đờm.

Bảng 4- So sánh tỷ lệ % BCAT trong máu và trong đờm.

BCAT

Đối tượng NC

X min %

X max %

= %

P

Trong máu

Nhóm chứng

0

6

1,56 ± 0,28

P < 0,01

HPQ nặng

1

17

6,84 ± 1,37

 

Trong đờm

 

Nhóm chứng

1

15

4,75 ± 1,94

P < 0,001

HPQ nặng

7

54

23,27 ± 4,18

  

Nhận xét: tỷ lệ % BCAT trong đờm ở người bệnh có ĐBP cơn HPQ nặng cao hơn nhóm chứng một cách có ý nghĩa với P < 0,001, trong máu cao hơn so với nhóm chứng (P < 0,01). Nhận xét này của chúng tôi, phù hợp với kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả trước đây [2][4].

2.2- Sự thay đổi các chỉ số khí máu ở người bệnh có ĐBP cơn HPQ nặng.

Bảng 5- Kết quả khí máu giữa nhóm HPQ nặng và nhóm chứng

Đối tượng NC

Số lượng (n)

pH

()

PaCO2

: mmHg

PaO2

: mmHg

SpO2

= %

Nhóm chứng

30

7,39±0,14

42,58±2,73

90,6±5,04

98,29±1,74

HPQ nặng

54

7,41±0,24

48,26±6,32

56,18±8,17

72,18±4,96

Giá trị của P

P > 0,05

P < 0,01

P < 0,001

P < 0,001

Nhận xét: ở người bệnh có ĐBP cơn HPQ nặng, chỉ số pH không có sự thay đổi có ý nghĩa so với nhóm chứng P > 0,05. Trong khi đó, nồng độ PaCO2 lại tăng lên một cách có ý nghĩa so với nhóm chứng (P <0,01). Ngược lại, nồng độ PaO2 và SpO2 lại giảm so với nhóm chứng với P<0,001. Kết quả nghiên cứu này, phù hợp với tiêu chuẩn cũng như nhận định của nhiều tác giả [2][3].

IV- Kết luận

1- Một số đặc điểm lâm sàng chung trên người bệnh có ĐBP cơn HPQ nặng.

- ĐBP cơn HPQ nặng có thể xuất hiện sau một số tác nhân như: nhiễm trùng, virus, khí thải, khói chiếm, nhiễm lạnh, do thời tiết...việc ngăn chặn những nguyên nhân này, có thể làm giảm những ĐBP cơn HPQ nặng.

- Những triệu chứng lâm sàng hay gặp là khó thở, ho, tức ngực...hay nghe phổi có nhiều ran rít và ran ngáy, rì rào phế nang giảm hoặc im nặng; tím môi và đầu chi...

2- Một số thay đổi dấu hiệu cận lâm sàng ở người bệnh có ĐBP cơn HPQ nặng:

- Tỷ lệ bạch cầu ái toan trong máu và trong đờm tăng cao một cách có ý nghĩa so với người bình thường.

- Các chỉ số của khí máu: chỉ số pH không có sự thay đổi có ý nghĩa so với nhóm chứng với P > 0,05. Trong khi đó, nồng độ PaCO2 lại tăng lên một cách có ý nghĩa (P <0,01). Ngược lại, nồng độ PaO2 và SpO2 lại giảm so với nhóm chứng một cách có ý nghĩa với P < 0,001.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1- Nguyễn Năng An:Tổng quan về vấn đề hen phế quản.Y Học thực hành – Số 513 – 2002, tr. 199 – 219

2-    Nguyễn thị Kim Chung: Nhận xét đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị cơn hen nguy kịch tại Bệnh Viên Bạch Mai 2000 – 2005.

Luận văn thạc sĩ Y học, Tr­ường Đại học Y Hà Nội – 2005.

3- Nguyễn Huy Lực : Đặc điểm lâm sàng, thông khí phổi, khí máu động mạch theo thể, giai đoạn của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản nặng.

Luận án Tiến sĩ khoa học Y Dược, Học viện Quân y, 2002.

4- B. Harrison: Acute severe asthma in adults

Madicin international, Medicin group (journals Ltd 1995, p. 289 – 301.

5-    GINA Executive and science commitees: Global strategy for asthma management and prevention. Revised 2008.

STUDYING SOME CLINICAL CHARACTERISTIC OFTEN MEET IN THE BREAKING OUT PERIOD OF SEVERE LEVEL ATTACK OF ASTHMA

         Trinh Manh Hung, Nguyen Tien Dung

         Friendship Hospital Ha Noi

Studying some clinical characteristic often meet in the breaking out period of severe level attack of asthma, we realize that there are some factors cause the breaking out such as: after infection, virus, environment factors, touching the allergen…The clinical symptoms often meet: difficulty breathing, cough, whizz rale and snore rale in the lung, …Besides, the eosinophil rate in blood and sputum highly increase, PaCO2 increase over 45 mmHg, PaO2 decrease less than 60 mmHg, SpO2 decrease less than 75 mmHg, value of respiratory function index: PEF, FEV1, FEV1% decrease to 60% and MEF less than 50%. This researching, we can help for us in the diagnose the, prevent methods and treating the asthma patients have better effect.

Key words: Asthma, clinical symptoms.  

Đánh giá
(2 phiếu)
Đọc 131975 lần

Video

Ngày đầu tiên

Banner 01B

 

Đường dây nóng:  19009095

BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ

Địa chỉ: Số 1 Trần Khánh Dư, Hai Bà Trưng, Hà Nội

Điện thoại: 024 3972 2231 - 024 3972 2232  

Website: Http://benhvienhuunghi.vn - Http://huunghihospital.vn  Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.